Spektrum autyzmu- diagnoza i terapia
Osoby rozwijające się w spektrum autyzmu są obok, są widoczne, chcą być zauważone. Często postrzegani przez swoją inność, chcą być zrozumiane. Chcą zrozumieć siebie. Świat społeczny i emocjonalny jest dla nich dużo trudniejszy, nielogiczny, często budzi lęk, z którym trudno sobie poradzić. Inna percepcja świata, przetwarzanie go i sposób uczenia się oraz odmienne spostrzeganie zmysłowe powodują często konsternację i problemy w odnalezieniu się w relatywnym świecie z regułami pełnymi wyjątków. Spektrum autyzmu jest niezwykle szerokie.
Inne rzeczy są ważne, inne przyciągają uwagę, a emocje często nieuświadamiane przeżywane są skrajnie. Trudno znaleźć na nie sposób, jeszcze trudniej jest zrozumieć, przewidzieć co powoduje je u innych. Kłopotem jest wiedzieć jak prawidłowo się zachować, kiedy czyjaś granica jest przekroczona, odczytać wskazówki o których ludzie mówią, że są. Trudno jest podejmować decyzje i złożyć te wszystkie informacje w całość.
Każda osoba rozwijająca się w spektrum ma swoją rodzącą się lub ukształtowaną osobowość, preferencje, słabości i mocne strony. W tym sensie przeżywają konflikty i nieporadności tak jak my, tylko często na innych poziomach świadomości i o innej intensywności. Jak każdy człowiek potrzebują nauczyć się radzić sobie, mieć własne strategie, poznać siebie, zrozumieć innych oraz reguły, które organizują świat i relacje. Po to by mieć szansę być szczęśliwym ze sobą i w relacjach. Ta ścieżka rozwoju nie przynosi jednak naturalnie narzędzi do radzenia sobie z wymaganiami rozwojowymi na każdym etapie.
Osoby rozwijające się w spektrum autyzmu mają do przejścia inną drogę w rozumieniu świata, emocji i socjalizacji niż większość z nas. Są to nietypowe dla większości osób ścieżki, szczególnie jeśli chodzi o sposób komunikacji, przetwarzania informacji, organizacji zachowania, możliwości nabywania wzajemnych i bliskich relacji z ludźmi, ze względu na specyfikę rozwoju mentalizacji, regulacji emocjonalnej oraz trudności z korzystania z komunikacji niewerbalnej jako nośnika emocji, z integrowaniem informacji werbalnych z niewerbalnymi, co wpływa na interpretacje społeczne i regulacje emocjonalną. Uważne przebywanie z dziećmi, młodzieżą i młodymi dorosłymi w spektrum jest fascynującą i pokorną nauką o człowieku i jego rozwoju. Jednocześnie często bywa wyzwaniem, wymagającym rodzicielstwem. Podobnie wymagająca jest diagnoza i terapia, a szczególnie psychoterapia. Wymaga wielu lat specjalizacji i łączenia dziedzin, odpowiedniego wykształcenia, wieloletniego doświadczenia w codziennej pracy.
W zależności od rodzaju funkcjonowania osoby w spectrum potrzebują różnorodnego wsparcia w nawiązywaniu i utrzymywaniu wzajemnego i bliskiego kontaktu z innymi z uznaniem obu stron, stymulacji rozwoju integracji emocjonalno-poznawczej, rozumienia i radzenia sobie z różnicami, mentalizacyjnymi wyzwaniami na którym buduje się każdy rozwój, regulacja emocjonalna, sensoryczna i świadomość siebie wśród innych.
Wiemy jednak że dla rozwoju osób rozwijających się w spektrum autyzmu we współczesnym świecie, w terapii i edukacji, szczególnie wczesnej, możemy zrobić bardzo wiele, w tym minimalizować wtórne trudności i objawy na każdym etapie rozwoju, które pojawiają się przy braku świadomości różnic występujących w rozwoju- osób w spektrum i neurotypowych. Przeszkodami są: stereotypowa wiedza, wprowadzane mody rozumienia, upraszczające i zachęcające do pozostawania umysłu bez możliwości rozwoju, brak integracji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach, przedszkolach, poradniach z realnością terapii, brak nawyków współpracy medyczno-terapeutycznej w rozróżnianiu tego co funkcjonalne i biochemiczne w rozwoju oraz podtrzymywanie systemowe, tego co można rozwijać na każdym etapie rozwoju w układzie nerwowym i umyśle przy akceptacji trajektorii neuroróżnorodności.
Częstą sytuacją z którą spotykamy się od lat jest trudność w rozumieniu że każdy rozwój- neurotypowy i nieneurotypowy przechodzi ważne etapy rozwojowe i od wypracowanych na nich możliwości zależy dalsze funkcjonowanie i wtórne objawy, a za tym realne funkcjonowanie. Od tego jak zostanie poprowadzona osoba w spectrum oraz Jej rodzina zależec będzie Jej dojrzewanie, pojawienie się w umyśle wyższych stanów mentalnych, integracja emocjonalno-poznawcza która jest konieczna do regulowania emocji, możliwośc realnej samodzielności relacyjnej opartej na mentalizacji, pojawianie się objawów psychiatrycznych w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości ( za tym realny potencjał rozwoju zawodowego i podejmowania pracy, obowiązków dorosłości), możliwości wchodzenia w związki oraz poczucie sensu życia z poczuciem wpływu i efektywności.
Pomoc dla osób rozwijających w spektrum i ich rodzin.
Każda osoba, także ta rozwijająca się w spektrum jest inna, każda ma swoje doświadczenia, które na nią wpływają, możliwości, ograniczenia, preferencje i rodzinę. Nie spotkaliśmy dwóch takich samych osób w spektrum w naszym szerokim doświadczeniu z setkami dzieci, młodzieży, dorosłych i rodzin.
Jednocześnie wiemy, że dobra terapia to świadomość i wiedza na temat mechanizmów mózgowych trudności neurorozwojowych jak i procesów psychologiczno-społecznych, pojawiających się w rozwoju, w tym rozumienia jak rozwija się mentalizacja na różnych etapach rozwojowych. Pełne rozumienie wymaga to innych specjalizacji niż skończone studia psychologiczne, dodatkowego wykształcenia.
Pełne doświadczenie rozwojowe zdobywamy gdy zaczynamy wchodzić w kontakt, próbować budować więź z bliskimi, światem, gdy zaczynamy się uczyć i chcemy wpływać na ludzi, podtrzymywać relacje, komunikować się nie tylko w interakcjach. W tych sferach zauważamy istotne różnice w rozwoju w spektrum, które należy szanować ale i dawać możliwości rozwoju.
W STER realizujemy i tworzymy standardy wielopoziomowej terapii osób rozwijających się w spektrum, które mają na celu łagodzenie wtórnych objawów, zapobieganie im a także rozwijanie umysłu w taki sposób, żeby dawać szansę na rozwój mentalizacji, regulacji na coraz to wyższym poziome ( w zależności od etapu rozwojowego), tak, aby zaopiekować indywidualne trudności, rozwijać tożsamość, świadomość relacyjną oraz znajomość swoich potrzeb, w tym adekwatne, społeczne ich adresowanie, efektem czego jest większa samodzielność życiowa i relacyjna. Jednocześnie pracowanie z systemem rodzinnym i edukacyjnym nad adekwatnym rozumieniem charakterystyki funkcjonowania osoby w spektrum w zależności od etapu i możliwości rozwoju opiekuje obszar relacyjny, który ma największy wpływ na rozwój poprzez wymagania rozwojowe i matrycę relacji.
Budowanie realnej samooceny, potencjału rozwojowego, rozwój talentów, wychodzenie ze sztywnych ról słabszego poprzez poczucie wpływu, efektywności i świadomości społecznej, rozwój odpowiedzialności za siebie są równie ważne w rozwoju osoby w spektrum, tak samo, jak i każdej innej rozwijającej się osoby. Wyposażanie rozwojowe osób w spektrum jest o tyle ważniejsze, że klasyczna psychoterapia dorosłych nie ma aż takiego wpływu np. na restrukturyzację regulacji emocjonalnej czy rozumienie relacyjności, jak terapia w czasie trwania poszczególnych etapów rozwojowych.
Wiemy w jaki sposób stymulować rozwój, tak aby samodzielność w życiu dorosłym była możliwa w jak największym zakresie; nie tylko praktycznym, ale samoświadomościowym i przede wszystkim relacyjnym. Jak każda terapia dziecka wymaga to systematycznej pracy rodziny i zmian odpowiedzialności na każdym etapie rozwoju.
Z tych względów od kilku lat decydujemy się na systematyczne łączenie terapii opartej na rozwoju mentalizacji, systemowej, elementów terapii poznawczo-behawioralnej, neuroterapii z psychoterapią opartą na kontakcie, więzi i w procesie grupowym i relacyjno-rozwojowym, a za tym; tworzenie i realizowanie wysokich standardów specjalistycznej pomocy w terapii autyzmu, szczególnie wysokofunkcjonującego, w którym funkcjonowanie poznawcze umożliwia szersze prowadzenie terapeutyczne niż klasyczne wsparcie interwencyjne.
W trakcie terapii osób w spektrum zapewniamy wsparcie także rodzeństwu osób w spectrum, a w przypadku szerszej neuroróżnorodności w rodzinie, całej rodzinie.
Od dwóch dekad prowadzimy także diagnozy- obejmujące badanie indywidualne, grupowe, rodzinne, w procesie rozpoznającym nie tylko zachowania ale także mechanizmy rozwoju nieneurotypowego, także te, przez które osoby wyżej funkcjonujące często są diagnozowane zbyt późno. Więcej o procesie diagnostycznym i wartości wczesnej diagnozy dla dalszego rozwoju w zakładce „jakość diagnoz neurorozwojowych”.
Pracujemy z dziecmi od 2,5 roku życia do dorosłości, do 50 r.ż.
Towarzyszenie dzieciom, młodzieży i ich rodzinom przez kilka lat na różnych etapach rozwojowych pokazuje, że nie jednostronne, nie powierzchowne, a uważne i złożone podejście sprawdza się i buduje rozwój, siłę dziecka i rodziny. Wsparcie psychoterapeutyczne rodziny wymaga zaangażowania i motywacji do pracy nad relacjami, które będą się zmieniać w zależności od momentu w terapii. Usamodzielnianie, praca nad komunikacją i myśleniem u dziecka z autyzmem wymaga zmian w rodzinie, przez co przeprowadzają terapeuci. Dziecko funkcjonujące przede wszystkim w rodzinie, poprzez swoje umiejętności, ale także trudności, ograniczenia wchodzi w interakcje rodzinne mogąc unikać rozwoju, podtrzymując swoje trudności także w relacjach ( jako sposoby radzenia sobie). Odpowiednia praca rodzinna nie pozwoli na to, razem z pracą wykonaną w gabinecie, umożliwi przejście na kolejne etapy rozwojowe z wyposażeniem neuronalnym bez obaw regresji w układzie nerwowym. Rodzina uczy się w jaki sposób krok po kroku, z szacunkiem do dziecka i wszystkich członków rodziny stawiać wymagania między sobą, tak, żeby układ nerwowy dziecka wzmacniał to co jest wypracowywane na terapii. Takie zmiany odznaczają się trwałością i budowaniem potencjału, który staje się kolejnym samodzielnym narzędziem.
Do tej pory każda osoba z którą mieliśmy okazję pracować konsekwentnie, zaskoczyła nas mimo swoich trudności. Przyjemność z podjętych wyzwań w terapii nie przychodzi zwykle od razu, jak przy każdym realnym spotkaniu się z trudnościami, z którymi pacjent przychodzi na terapię ale daje dłuższe efekty, większą elastyczność rozwoju i satysfakcję samodzielności.
